James Connolly

İrlandalı Marksist devrimci James Connolly (1868-1916)

Bütün ömrünü işçi sınıfının uluslararası sınıf mücadelesine ve ülkesi İrlanda’nın Büyük Britanya boyunduruğundan kurtulmasına adadı. Bir işçi ailesinin çocuğu. İskoçya’da Edinburg şehrinde doğdu. Dublin'de İngilizler tarafından kurşuna dizilerek öldürüldü.

Hayata çocuk yaşta matbaa işçisi olarak atıldı (1879). İşe girebilmek için yaşını olduğundan büyük göstermişti. 1882'de Britanya ordusuna katıldı. 1889’da İrlanda'nın başkenti Dublin’de görevdeyken firar ederek İskoçya’ya döndü. Birkaç yıl sonra İskoçya Sosyalist Federasyonu sekreteri oldu. Bir yıl sonra ailesiyle birlikte Dublin'e giderek Dublin Sosyalist Klubü’nde profesyonel örgütçü olarak çalışmaya başladı. 1897 Haziranındaki büyük bağımsızlık gösterileri sırasında tutuklandı, kefaletle serbest bırakıldı. 1901-2 yıllarında İskoçya ve İngiltere’yi dolaşarak konferanslar verdi.

1902’de ABD Sosyalist İşçi Partisi adına Amerika turuna çıktı ve 1903 Eylül’ünde ailesini Dublin’de bırakarak Amerika’ya gitti. Orda Doğu eyaletlerinde Sosyalist İşçi Partisi militanı olarak çalıştı. Bir yıl sonra ailesi de Amerika’ya taşındı. 1908 yılında IWW’nin (Dünya Sanayi İşçileri) örgüt sekreterliğine atandı. 1909-10 yıllarında bütün ABD’yi gezerek konferanslar verdi.

J. Connolly, Amerikan işçi sınıfı içindeki aktif ve yoğun militan çalışmalarının yanı sıra İrlanda devrimci bağımsızlık hareketine yakın ilgi duymaktan hiç geri durmadı. Sınıf hareketinin milliyetçi işçilere açılması gereğini sürekli vurgulayan yazılar, broşürler yayınladı. İrlanda Sosyalist Federasyonu’nu kurdu. Federasyon adına bir de dizgisinden haberciliğine kadar her işini üstlendiği aylık dergi çıkarmaya başladı (“Harp”). Bu çabaları resmî sosyalist çevrelerden yeterli destek görmedi ve sonuçsuz kaldı.

1910’da bazı eski yoldaşlarının çağrısı üzerine İrlanda’ya dönerek Belfast’ta İrlanda Taşımacılar ve Genel İşçi Sendikası’nın (ITGWU) örgüt sekreterliğini üstlendi. 1914’de sendikanın fiili genel sekreteri olarak çalışmaya başladı. Bu sendikanın faaliyeti çok başarılı olamadı: 1916’da üye sayısı daha beş bini aşmamıştı. Ne ki, Dublin’de birçok grevden geçmiş militan çekirdek işçi kadrosu 1916 Paskalya Ayaklanmasında Britanya ordusuna kök söktüren dişe diş mücadelenin belkemiğini oluşturdu.

J. Connolly 1914’de patlayan emperyalist savaşın İrlanda’nın Britanya imparatorluğunun pençesinden kurtulması için bir fırsat olarak değerlendirilmesine büyük önem veriyordu. Bunu sağlamak için devrimci milliyetçilerle militan işçi hareketi arasında yakınlık ve birlik sağlama yolunda başarılı çalışmalar yürütürken işçi hareketinin bağımsız kimliğini ve hattını korumanın önemini ısrarla vurgulamaktan geri kalmadı.

İkinci Enternasyonalin sosyal demokrat önderlerinin savaştaki tutumlarını onaylamayarak baştan beri onlara karşı çıkanlar arasında yer aldı. Sonunda ihanet onu da vurdu. En ön saflarında çarpıştığı Paskalya Ayaklanması bastırıldıktan sonra kurşuna dizilmesi için emir veren Britanya hükümetinin bakanlarından biri İkinci Enternasyonal üyesi Arthur Henderson idi. İsyancılar sonunda yenilerek teslim olurken Connolly ve yakın arkadaşları kendilerinin değil ama harekete katılan başkalarının hayatlarının esirgenmesini talep ettiler. Talepleri kabul edildi ve İngiliz yöneticilerin hep yaptıkları gibi verilen söz sonradan tutulmadı.

James Connolly’nin hayatı, İrlanda’da son 25 yıldır olup bitenlerin ardındaki tarihsel sürecin bir parçası. Bugün İrlanda'nın bir bölümü bağımsız bir cumhuriyet ama bütün İrlanda’nın bağımsızlığı için mücadele sürüyor. Günümüzde “Avrupa değerleri” üzerinde söz edilirken o değerlerin kazanılmasının maliyetini kimlerin nasıl ödemiş olduklarını çok iyi bilmek gerekiyor.

Kızılcık, Sayı 3 (Mayıs 2000).