Avrupa işçi hareketinin ve feminizmin tarihsel öncülerinden
Flora Tristan, Fransız. 7 Nisan 18O3’te Paris’te doğdu, 14 Kasım 1844’te, yani 1848 Devriminden dört yıl önce yine Fransa’nın Bordeaux şehrinde öldü.
Yaşarken daha çok gezi anıları, bir roman ve çeşitli toplumsal sorunlar üzerine makaleler yazmış biri olarak tanınırdı. Oysa savunduğu radikal sol fikirler ve işçilerin sosyal adalet için yürüttükleri mücadelelerde aktif yer alması, 1840’larda Orleansçı krallık rejimine karşı gelişen sol toplumsal muhalefet üzerinde etkili oldu. Marx ve Engels, Kutsal Aile'deki polemiklerinde ona sahip çıkarlar. Bugün de, ütopik sosyalizmi bilimsel sosyalizme bağlayan düşünürlerin önde gelenleri arasında sayılıyor.
Flora Tristan ütopik sosyalizmin babalarından bir hayli etkilenmekle birlikte, işçilerle sermaye sahipleri arasında sınıf çelişkisinin uzlaşmaz karakterini vurgulamış, aydınlanmacı bir orta sınıfın himmetiyle toplumda sınıflar arası uyum sağlanabileceği düşüncesine ısrarla karşı çıkmıştı. İşçilerin çıkarlarını en iyi kendilerinin temsil edebileceğini savunuyordu.
Çağdaş feminist teorinin belirlenmesine de öncü katkısı oldu. Feminist görüşleriyle sosyalizmi benimsemesi arasında derin bağlar vardı. Kadınların ezilmesini işçi sınıfı üzerindeki ekonomik ve ideolojik baskıyla doğrudan bağlantılı görüyordu. Bu yanıyla, zamanının cinsler arası eşitsizliği toplumsal koşullardan soyutlayan ilk Fransız feministlerinden ayrılıyordu.
1843’te Paris’teki evini terkedip L’Union Ouvrière (İşçilerin Birliği) adlı kitabındaki düşünceleri yaymak için Fransa içinde büyük bir geziye çıktı. Gittiği her yerde işçi aktivistlerle toplantılar düzenledi, örgütlenmeleri gereğini vurguladı, ulusal ölçekte bir “İşçi Birliği” oluşturulmasıyla ilgilenmelerini sağlamaya çalıştı. Onları, çalışanlar arasına ayrılıklar sokan mesleki, bölgesel ve dini barikatları yıkarak, kadın-erkek demeden, ulusal ve uluslararası işçi dayanışmasında güç devşirmeye çağırdı.
1844’te erken ölümü 1848 Devrimine varan sosyal reform hareketinde yer almasını engelledi ama eserleri ve taşra emekçileriyle kurduğu yakın kişisel bağlar Devrim öncesi gelişmelerde ve olaylarda etkili oldu. Devrime giden yolda bir köşe taşı olan 1845 Toulon Tersane Grevinin örgütlenmesine onun takipçileri öncülük ettiler. 1848 Ekim ayında binlerce Parisli işçi mezarı başına çoşkuyla yürüyerek onu unutmadıklarını gösterdiler.
***
Daha fazla bilgi için: Socialist Women: European Socialist Feminism in the Nineteenth and Early Twentieth Centuries, Marilyn J. Boxer ve Jean H. Quataert, New York: Elsevier, 1978.
Kızılcık, Sayı 2 (Nisan 2000).