Sütanne helal, sütkardeş haram

Müslümanlık kardeş çocuklarının evliliğini yasaklamıyor, mülkiyetten...

Eskiden konaklarda sütanneler vardı, “hamfendilerin” çocuklarını emzirirlerdi. Sadece varlıklı ailelerde değil, halk içinde de süt anneler çocuklara meme verirlerdi. Kız kardeş, kuzen veya eltiler ya da komşu kadınları birbirlerinin çocuklarını emzirirlerdi. Çocuklar büyüyüp yetişkin olduklarında o kadınlar da onların sevgili “sütnineleri” olurlardı. Bugün azalmış olmakla birlikte sütannelik hâlâ var.

Osmanlı'da hem İstanbul'da hem de Anadolu'da sütanneye “daye” kelimesinin bozulmuş hali olan “taya” denilirdi. “Daye” Farsça ve Kürtçe de “anne” demek. “Taya Kadın” veya “Daye Hatun” adı hâlâ da bazı semt, sokak, hatta cami ismidir.

Son zamanlarda ortaya atılan “Anne sütü bankası”na Diyanet hem onay verdi, hem de uyarı da bulundu.

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Nisa Suresi 23. ayetine ve Hz. Muhammed'in “Nesep yönüyle birbirlerine haram olanlar, süt emme yolu ile de haram olurlar.” Hadisini hatırlatıyor. Açıklama Mecmeu'l-Fıkhi'l-İslami ve Kuveyt Fetva Heyeti'nin 1985 yılında süt bankası kurulmasının caiz olmadığı yönündeki kararını da zikrediyor.

Yüksek Kurul süt akrabalığı konusunda duyarlılık gözetilmeyip, yapılacak yasak evlilikler endişesiyle ilgili olduğunu belirtti.

Din İşleri Yüksek Kurulu, sütkardeşlere evlilik yasağının ihlal edilmemesi için tedbirler alınması gerektiğini kaydetti. Buna göre, bir kadından alınan sütün yalnızca kız ya da erkek çocuklara verilmesi, evliliğe engel teşkil eden süt akrabalığı dairesinin genişlememesi için sütlerin birbirine karıştırılmaması ve bu işin ticarete dökülmemesi gerektiği belirtiliyor. Süt veren anne ve bebeğin kimliklerinin yasal düzenleme ile kayıt altına alınması gerektiğine dikkat çeken kurulun talebi Sağlık Bakanlığı'nca da olumlu karşılandı.

Bakan Mehmet Müezzinoğlu, “Kamuoyundan gelen bütün tereddütleri de değerlendirerek, tedbir kısmını güçlendirmeyi ve tereddüt kalmayacak noktaya taşımayı hedefliyoruz. Yani şartlar arasında rıza ve sütün tıbbi anlamda sağlıklı oluşu, annenin yalnız bir süt çocuğunun olması, cinsler arasında fark olmaması yer alıyor. Sütkardeşliği, nüfus kütüklerine işlenmeli ve nüfus kütüğünde her iki tarafın kardeşleri bilgi altında olmalı. Her 5 yıllık periyotlarla, en az 5 defa yani 25 yaşına kadar çocuklara kardeşleriyle ilgili bilgi notu kurum tarafından verilmeli. Diyanet'ten görüş aldık. Yahudi ve Hıristiyan cemaatlerden de konuya ilişkin görüş talep ettik.” dedi.

Ensest denilen ilişkilerin toplumda yasak olmasının (sakat doğan çocuklar, aklen malûller vb.) gibi çok ciddi tıbbi nedeni vardır, insanlar binlerce yıllık tecrübeleri sonucunda o cinsel ilişkileri yasaklamışlardır. Yani konu genetiktir. Ama aynı kadın tarafından emzirilmiş çocuklar arasında genetik bir bağ yoktur. Tıbben evlenmelerinde de sakınca bulunmamaktadır.

İslam dini sütkardeş evlenmelerini yasaklayacağına, kardeş çocuklarının evlenmelerini reddetseydi daha iyi olurdu. Çünkü o tür evliliklerden bedenen veya aklen engelli çocuklar doğabilmektedir. Fakat kardeş çocuklarının evlenmelerinin mülkiyetle ilişkisi olduğundan İslamiyet böyle bir yadsıma da bulunmamıştır.

Diğer iki tek tanrılı dinlerde ise o evlilikler yasak olmamakla birlikte, adeta ayıptır, karşı cinsten kuzenler birbirlerine kardeş gibi bakan bir terbiyeyle büyümüşlerdir.